Sürece inanç Yüksek!

SAMER’den ‘süreç’ anketi sonuçları açıklandı. Katılımcıların yüzde 52,9’u sürecin olumlu sonuçlanacağına inanırken, yüzde 84’ü ise yasal düzenlemeyi bekliyor.

SÜRECE DAİR ANKET

18 ilde 908 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırmada, katılımcıların yüzde 52,9’u barış ve demokratikleşme sürecinin olumlu sonuçlanacağına inanırken, büyük çoğunluk anadilde eğitimden ifade özgürlüğüne kadar kapsamlı demokratik reformların hayata geçirilmesini istedi.

ANA DİLDE EĞİTİM İSTEİĞİ

Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 86,2’si anadilde eğitim hakkını, yüzde 85,6’sı kayyım uygulamalarının kaldırılmasını ya da sınırlandırılmasını, yüzde 84,8’i ise ifade ve örgütlenme özgürlüğünü güvence altına alacak yasal değişiklikleri destekliyor. Sürecin ilerleyebilmesi için demokratikleşme adımlarının zorunlu olduğu bildirildi.

SÜRECE DAİR İNANÇ

Katılımcıların yüzde 52,9’u sürecin başarıyla sonuçlanabileceğini belirtirken, hükümetin bu konuda samimi olduğuna inananların oranı yüzde 7,5’te kaldı. Araştırmada sürecin önündeki en büyük engel olarak ise yüzde 28,7 ile “hükümet içindeki siyasi irade eksikliği” gösterildi.

Remzi ETİĞ

DİYARBAKIR-SAMER Saha Araştırmaları Merkezi tarafından gerçekleştirilen “Türkiye’de Barış ve Demokratikleşme Sürecine Yönelik Kamuoyu Araştırması”, toplumun sürece ilişkin beklentilerini, güven düzeyini ve değerlendirmelerini ortaya koydu. Araştırmaya katılanların önemli bir bölümü, sürecin ilerleyebilmesi için kapsamlı demokratikleşme ve yasal reform adımlarının atılması gerektiğini ifade etti.

18 İlden 908 Kişi Katıldı

14-21 Haziran 2026 tarihleri arasında çevrimiçi olarak gerçekleştirilen araştırmaya Diyarbakır, İstanbul, İzmir, Van, Ankara, Mardin, Muş, Batman, Urfa, Şırnak, Muğla, Bingöl, Antep, Malatya, Mersin, Bursa, Adana ve Artvin’den toplam 908 kişi katıldı.

Araştırma, kamuoyunun barış ve demokratikleşme sürecine yüksek düzeyde ilgi gösterdiğini ve süreci yakından takip ettiğini ortaya koydu. Katılımcılar, yürütülen yasal düzenleme tartışmalarını genel olarak olumlu karşılarken, sürecin ilerleyebilmesi için kapsamlı demokratikleşme adımlarının gerekli olduğu görüşünü dile getirdi.

Yasal Düzenleme Talebi Öne Çıktı

“Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin ilerleyebilmesi için acil olarak ne tür düzenlemeler yapılmalı?” sorusuna verilen yanıtlarda, katılımcıların büyük çoğunluğu çeşitli yasal ve demokratik reform taleplerine destek verdi.

Katılımcıların;

• Yüzde 86,2’si anadilde eğitim hakkının tanınmasını,
• Yüzde 85,6’sı kayyım uygulamalarını zorlaştıran veya ortadan kaldıran düzenlemelerin yapılmasını,
• Yüzde 84,8’i ifade ve örgütlenme özgürlüğünü güvence altına alacak yasal değişikliklerin gerçekleştirilmesini,
• Yüzde 83,7’si yerel yönetimlerin güçlendirilmesini,
• Yüzde 82,5’i cezaevinde bulunan, yurtdışında yaşayan veya sürgünde olan kişilerin dönüşünü ve serbest kalmasını sağlayacak düzenlemelerin yapılmasını,
• Yüzde 81,4’ü Türk Ceza Kanunu’nda değişiklik yapılmasını,
• Yüzde 80,7’si Terörle Mücadele Kanunu’nun kaldırılmasını,
• Yüzde 80,5’i sürecin yol haritasının belirlenerek kamuoyuna açıklanmasını,

“kesinlikle desteklediğini” belirtti.

Bunun yanı sıra katılımcıların yüzde 79’u anayasa değişikliği yapılmasını ve dağda bulunan PKK mensuplarının dönüşünü sağlayacak bir yasanın çıkarılmasını desteklediğini ifade etti.

Araştırmada, Abdullah Öcalan’a müzakere statüsü tanınması talebine yüzde 73,1, “umut hakkı” düzenlemesine ise yüzde 74,2 oranında destek verildi.

Pişmanlık Yasasına Destek Sınırlı Kaldı

Araştırmada dikkat çeken başlıklardan biri de “pişmanlık yasası” oldu.

Katılımcıların yüzde 44,2’si bu düzenlemeye “kesinlikle katılmıyorum”, yüzde 8,9’u ise “katılmıyorum” yanıtını verdi. Yüzde 9’u kararsız olduğunu belirtirken, yüzde 21,9’u ise “kesinlikle katılıyorum” görüşünü dile getirdi.

Hükümete Güven Düşük Seviyede

“Hükümetin yasal düzenlemeler sürecindeki samimiyetine ne ölçüde güveniyorsunuz?” sorusuna verilen yanıtlar, kamuoyundaki güven sorununun devam ettiğini gösterdi.

Katılımcıların:

• Yüzde 33,1’i “hiç güvenmiyorum”,
• Yüzde 41,3’ü “güvenmiyorum”,
• Yüzde 18,1’i “kararsızım”,
• Yüzde 5’i “güveniyorum”,
• Yüzde 2,5’i ise “çok güveniyorum” cevabını verdi.

Sürecin Önündeki En Büyük Engel Ne?

Araştırmada katılımcılara, “Sizce sürecin önündeki en büyük engel nedir?” sorusu da yöneltildi.

Bu soruya verilen yanıtlarda ilk sırayı yüzde 28,7 ile “hükümet içindeki siyasi irade eksikliği” aldı.

Bunu;

• Yüzde 11,9 ile devlet kurumlarının tutumu,
• Yüzde 10,5 ile tarafların talep ve hedef farklılıkları,
• Yüzde 10,3 ile medyanın ayrıştırıcı ve kışkırtıcı dili,
• Yüzde 9,7 ile halkın sürecin dışında tutulması,
• Yüzde 8,7 ile taraflar arasındaki güvensizlik izledi.

Katılımcıların yalnızca yüzde 0,3’ü sürecin önündeki en büyük engelin PKK’nin tutumu olduğunu belirtti.

Katılımcıların Yarısından Fazlası Umutlu

Araştırmaya göre toplumun önemli bir kesimi sürecin başarıya ulaşabileceğine inanıyor.

“Sizce süreç olumlu sonuçlanabilecek mi?” sorusuna katılımcıların yüzde 52,9’u “evet”, yüzde 47,1’i ise “hayır” yanıtını verdi.

Öte yandan, son dönemde kamuoyunda tartışılan yasal düzenlemelerle ilgili olarak katılımcıların yüzde 68,4’ü olumlu görüş bildirdi. Bu oran içinde yüzde 28,4 “çok olumlu”, yüzde 40 ise “olumlu” değerlendirmesinde bulundu.

SAMER: Toplumda Güçlü Bir Barış Talebi Var

Araştırmanın sonuç bölümünde, kamuoyunda barış ve demokratikleşme yönünde güçlü bir talebin bulunduğu vurgulandı.

Değerlendirmede, demokratik reformların çözüm sürecinin temel unsuru olarak görüldüğü ve sürece verilen desteğin yüksek olduğu belirtildi. Ancak bu desteğin kalıcı bir güvene dönüşebilmesi için somut adımların atılması, demokratik reformların hayata geçirilmesi ve süreçle ilgili belirsizliklerin azaltılması gerektiğine dikkat çekildi.