ZULÜMDEN MÜZEYE

Adı işkencelerle anılan eski Diyarbakır E Tipi Cezaevi’nin “müze” olarak kullanılması için sürdürülen restorasyonunun ilk etabı tamamlandı. Müzenin bu yıl bitmeden açılması bekleniyor

12 Eylül döneminde işkence ve kötü muamele iddialarıyla hafızalara kazınan Diyarbakır E Tipi Cezaevi, kapsamlı restorasyonun ardından "Anı ve Etnografya Müzesi" olarak kapılarını açmaya hazırlanıyor. Hücreler ve koğuşlar dönemin atmosferini yansıtacak şekilde düzenlenirken, müzenin yıl sonuna kadar tamamlanması ve açılışının Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yapılması bekleniyor.

DİYARBAKIR(SÖZ)- Türkiye'nin yakın tarihine damga vuran, 12 Eylül askeri darbesi sonrasında yaşanan ağır hak ihlalleri ve işkence iddialarıyla hafızalara kazınan Diyarbakır E Tipi Cezaevi, geçmişin izlerini gelecek nesillere aktaracak bir hafıza mekânına dönüşüyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen restorasyon çalışmalarında ilk etap tamamlanırken, müzenin yıl sonuna kadar ziyarete açılması hedefleniyor.

Diyarbakır'ın Bağlar ilçesinde yapımına 1972 yılında başlanan cezaevi, 4 Temmuz 1980'de hizmete açıldı. Aynı yıl gerçekleşen 12 Eylül askeri darbesinin ardından askeri yönetime devredilen cezaevi, uzun yıllar "Sıkıyönetim Askeri Cezaevi" olarak kullanıldı. Bu dönemde yaşanan işkence, kötü muamele ve insan hakları ihlalleri nedeniyle cezaevi, Türkiye'nin en tartışmalı simgelerinden biri haline geldi.

ERDOĞAN TALİMAT VERMİŞTİ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 9 Temmuz 2021'de Diyarbakır ziyaretinde yaptığı konuşmada, "Geçmişte uzunca bir dönem adı zulümle, işkenceyle, insanlık dışı muameleyle anılan Diyarbakır Cezaevi'ni boşaltıyor ve kültür merkezi olarak milletimizin hizmetine sunuyoruz." ifadelerini kullanmıştı.

Bu açıklamanın ardından dönüşüm süreci hız kazandı. 11 Ekim 2022'de Adalet Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında imzalanan protokolle cezaevi, Kültür ve Turizm Bakanlığı'na devredildi ve restorasyon çalışmaları resmen başladı.

HÜCRELER ASLINA UYGUN DÜZENLENDİ

Restorasyon kapsamında cezaevinin mimari dokusu korunurken, hücreler ve koğuşlar dönemin atmosferini yansıtacak şekilde yeniden düzenlendi. Müzede ziyaretçilere cezaevinin geçmişini anlatacak canlandırmalar hazırlandı. Döneme ait fotoğraflar, belgeler ve temsili heykellerle ziyaretçilere yakın tarihin önemli bir kesitinin aktarılması amaçlanıyor.

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü arşivlerinden temin edilen çok sayıda fotoğraf ve belge de müzede sergilenecek. Arşivde, cezaevindeki uygulamalarıyla kamuoyunda tartışmalara konu olan dönemin Cezaevi Komutanı Yüzbaşı Esat Oktay Yıldıran ile köpeği "Joe"ya ait görseller de yer alacak.

YIL SONUNDA AÇILMASI HEDEFLENİYOR

Restorasyon çalışmalarının büyük bölümü tamamlanırken, kalan imalatların yıl sonuna kadar bitirilmesi planlanıyor. "Anı ve Etnografya Müzesi" olarak hizmet verecek yapının açılışının Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla gerçekleştirilmesi bekleniyor.

Bir dönem acının ve karanlık günlerin simgesi olan Diyarbakır Cezaevi'nin, tamamlanacak dönüşümün ardından geçmişle yüzleşmeye katkı sunan, toplumsal hafızayı canlı tutan önemli bir kültür ve hafıza mekânı olarak hizmet vermesi amaçlanıyor.