Çocukların hak kayıplarına dikkat çekildi

DİYARBAKIR(SÖZ)-SAMER Saha Araştırmaları Merkezi, çocuk işçiliği ve Mesleki Eğitim Merkezlerine (MESEM) ilişkin toplumsal yaklaşımları ortaya koymak amacıyla X platformunda yapılan bin 446 paylaşımı analiz etti. Hazırlanan raporda, çocukların erken yaşta çalışmasına yönelik farklı görüşler değerlendirilirken, meslek edinme söyleminin çocukların yaşadığı hak kayıplarını gölgede bırakmaması gerektiğine dikkat çekildi.

Rapora göre, erken yaşta çalışmayı destekleyenler bu yaklaşımı meslek edinme, gelir elde etme ve üretime katkı sunma gerekçeleriyle savunuyor. Çocuk işçiliğine karşı çıkanlar ve uygulamaları eleştirenler ise çalışma koşulları, çocukların çocukluklarını yaşayamaması ve eğitim haklarının zarar görmesi üzerinde duruyor.

'MESLEK EDİNME, KÖTÜ ÇALIŞMA KOŞULLARINI MEŞRULAŞTIRMAZ'

Raporda, meslek edinmeye verilen destek ile çalışma koşullarına yönelik itirazların bir arada bulunabileceği vurgulandı. Bir çocuğun meslek öğrenmesini desteklemenin kötü çalışma koşullarını kabul etmek anlamına gelmediği belirtilirken, gelir elde etmesinin veya yaptığı işi sevmesinin de çalışma koşullarını meşrulaştırmayacağı ifade edildi.

Çocukların kişisel anlatılarının dikkate alınması gerektiğine işaret edilen raporda, meslek edinmenin aşağılanma, korku ve çocukluğun ertelenmesi gibi deneyimleri ortadan kaldırmadığı kaydedildi. Çocukların ekonomik katkılarının övülmesiyle, akranları okula giderken kendilerinin işe gitmek zorunda kaldıklarını anlatmalarının birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

SORUMLULUK TARTIŞMASI GÜNDEMDE

Raporda, MESEM ve çocuk işçiliği kapsamında sorumluluğun kimde olduğunun da tartışmalı bir konu olduğu belirtildi. Öğrenci statüsünün kimi zaman bir savunma gerekçesi, kimi zaman ise yaşanan hak kayıplarını açıklayan bir kategori olarak kullanıldığına dikkat çekildi.

Aile, okul, işletme ve kamu kurumları arasındaki ilişkinin tek başına çocukların korunduğunu göstermediği ifade edilen raporda, sorun yaşandığında sorumluluğun kim tarafından üstlenildiğinin belirsiz kaldığına işaret edildi.

ÇOCUKLARIN YAŞADIĞI HAK KAYIPLARI SIRALANDI

Raporda, çocukların toplumsal tartışmalarda kimi zaman başarılı bir çırak, kimi zaman korunması gereken bir mağdur, kimi zaman da ailesine ekonomik katkı sağlayan birey olarak gösterildiği belirtildi. Ancak bu yaklaşımlarda çocukların kendi söz ve kararlarının yeterince görünür olmadığı vurgulandı.

Geçmiş çalışma deneyimlerinin çocuklarda korku, utanç ve akranlarından uzaklaşma gibi duygulara neden olabildiği ifade edildi. Ölüm ve ağır yaralanmaların yanı sıra şiddet, ücretlerin ödenmemesi, okuldan uzaklaşma ve emeğin değersizleştirilmesi gibi sorunların da göz ardı edilmemesi gerektiği kaydedildi.

Raporda, çocukların yalnızca yaşam güvenliğinin değil, gündelik yaşamlarının niteliğinin de korunması gerektiği belirtilerek eğitim, dinlenme, güvenlik ve söz söyleme haklarının birlikte değerlendirilmesi çağrısı yapıldı.

SAMER’DEN ÇOCUK İŞÇİLİĞİNE KARŞI ÖNERİLER

Raporda, çocuk işçiliği ve MESEM uygulamalarına ilişkin araştırmaların çocukların güvenli katılımıyla yürütülmesi önerildi. Çocukların yalnızca çalışma isteklerinin değil, verilen görevleri reddedebilme, yardım isteyebilme ve kendilerini ilgilendiren kararları anlayabilme imkânlarının da araştırılması gerektiği belirtildi.

Meslek edinme, okulda kalma ve çocuklara fiilen yaptırılan işlerin birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekilen raporda, çocukların öğrendikleri mesleğe ilişkin becerileri kazanıp kazanmadıklarının, alan dışı işlerde çalıştırılıp çalıştırılmadıklarının ve yetişkin gözetimine erişimlerinin de denetlenmesi istendi.

SAMER, çocukların anlatılarının mevcut sistemi onaylayan ifadelerle sınırlandırılmaması, kendi deneyimlerini ve önceliklerini özgürce dile getirebilecekleri koşulların oluşturulması gerektiğini vurguladı.