İnfaz sistemi sil baştan!
Tahliye şartları zorlaşıyor. Süreyi doldurmak yetmeyecek Ağır suçlara sıkı denetim geliyor
Ceza ve infaz sisteminde kapsamlı reform hazırlığı hız kazandı. Yeni düzenlemeyle suçlar ağırlıklarına göre yeniden sınıflandırılacak, koşullu salıverilme şartları sadeleştirilecek. Ağır suçlarda erken tahliye imkanının daraltılması, tahliye öncesinde ise risk ve ıslah analizinin esas alınması planlanıyor.
DİYARBAKIR(SÖZ)-AK Parti kurmayları ve Adalet Bakanlığı bürokratlarının üzerinde çalıştığı müstakil infaz düzenlemesinde, pandemi dönemindeki geçici esnekliklerin ardından kalıcı bir sistem kurulması hedefleniyor. Taslakta genel suçlar için 1/2, ağır ve toplumda infial yaratan suçlar için 2/3 oranı öne çıkarken, İdare ve Gözlem Kurullarının tahliye kararlarında daha etkin rol üstlenmesi planlanıyor. Çocuğa cinsel istismar, kadın cinayetleri, kadına yönelik şiddet ve terör suçları gibi ağır vakalarda sıkı denetim öngörülüyor.
HABER MERKEZİ
Türkiye’de ceza ve infaz sistemini baştan aşağı değiştirmesi beklenen yeni reform için hazırlıklara hız verildi. Toplumda oluşan “cezasızlık algısını” ortadan kaldırmayı hedefleyen çalışma, pandemi döneminde uygulanan geçici infaz esnekliklerinin ardından daha kalıcı ve kapsamlı bir yapı kurmayı amaçlıyor.
AK Parti kurmayları ile Adalet Bakanlığı yetkililerinin hazırladığı düzenlemenin, TBMM gündemindeki 9. Yargı Paketi çalışmalarından bağımsız, müstakil bir kanun teklifi olarak ele alınması planlanıyor. Temel hedefin, ceza sistemindeki karmaşıklığı azaltmak ve adalete olan güveni güçlendirmek olduğu belirtiliyor.
GÖZLER 15 EYLÜL ZİRVESİNDE
Yeni infaz sisteminin temel çerçevesi ve ayrıntılarının, 15 Eylül’de Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde yapılması planlanan toplantıda ele alınması bekleniyor. Adalet Bakanlığı bürokratlarının hazırladığı etki analizlerinin sunulacağı toplantıda, yasa taslağına son şeklinin verilmesi öngörülüyor.
SUÇLARA GÖRE YENİ “KOD” DÖNEMİ
Taslak çalışmada, mevcut sistemde suç türlerine göre farklılaşan karmaşık kuralların sadeleştirilmesi hedefleniyor. Suçun niteliği, toplumda yarattığı etki ve ağırlığı esas alınarak yeni bir “kod sistemi” kurulması planlanıyor.
Bu sistemle birlikte koşullu salıverilme şartlarının iki ana kategoriye ayrılması öngörülüyor.
GENEL SUÇLARDA 1/2 ORANI
Genel ve hafif suçlar kapsamında değerlendirilecek bazı suçlarda, hükümlülerin cezalarının 1/2’sini fiilen çektikten sonra koşullu salıverilme imkanından yararlanabilmesi planlanıyor.
Kasten yaralamanın basit halleri, hırsızlığın belirli türleri ve bazı mali suçlar bu kategoride değerlendirilebilecek suçlar arasında gösteriliyor.
AĞIR SUÇLARA 2/3 ŞARTI
Toplumda infial yaratan ağır suçlarda ise daha sıkı bir infaz rejimi öngörülüyor. Çocuğa cinsel istismar, kadın cinayetleri, kadına yönelik şiddet, alt soy ve üst soya karşı kasten öldürme ile devlete karşı işlenen terör suçları gibi ağır vakalarda koşullu salıverilme oranının 2/3 olarak uygulanması planlanıyor.
Bu düzenlemeyle, kamu vicdanını yaralayan suçlarda erken tahliye imkanının önemli ölçüde daraltılması hedefleniyor.
“SÜREYİ DOLDURMAK” YETERLİ OLMAYACAK
Reformun en dikkat çeken başlıklarından biri de tahliye kararlarında risk ve ıslah analizinin daha belirleyici hale getirilmesi.
Yeni dönemde yalnızca kanunda belirtilen yatar süresinin tamamlanması ve cezaevi içinde iyi hal gösterilmesi yeterli olmayacak. Psikolog, sosyolog ve hukukçuların da yer alacağı İdare ve Gözlem Kurullarının daha kapsamlı değerlendirme yapması planlanıyor.
TAHLİYEDE ÜÇ KRİTİK KRİTER
Toplumsal uyum: Hükümlünün cezaevinden çıktıktan sonra dış dünyaya uyum sağlama, yasal bir işte çalışma ve topluma yeniden entegre olma potansiyeli değerlendirilecek.
Gerçek ıslah: Cezanın amacına ulaşıp ulaşmadığı, hükümlünün işlediği suçtan dolayı pişmanlık duyup duymadığı ve rehabilitasyon programlarına katılımı incelenecek.
Risk değerlendirmesi: En önemli kriterlerden biri olarak, kişinin tahliye sonrasında mağdura, mağdurun ailesine veya üçüncü kişilere yeniden zarar verme ihtimali titizlikle ele alınacak. Riskli görülen kişilerin koşullu salıverilme haklarının ertelenebilmesi öngörülüyor.
AMAÇ: CEZASIZLIK ALGISINI ORTADAN KALDIRMAK
Yeni sistemle ceza ve infaz sürecinin daha sade, anlaşılır ve etkin hale getirilmesi hedefleniyor. “Yapanın yanına kâr kalmıyor” düşüncesinin toplumda güçlenmesiyle suçlara karşı caydırıcılığın artırılması amaçlanıyor.
Mağdur haklarının da ön plana çıkarılması planlanan reformla, adalet mekanizmasının toplumsal beklentilere daha hızlı ve doğru cevap vermesi hedefleniyor.