Terörsüz Türkiye Yasalaştı

HABER MERKEZİ

Kamuoyunda “Terörsüz Türkiye çerçeve yasası” olarak bilinen Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı.

Genel Kurul’daki elektronik oylamada 562 milletvekili oy kullandı. Kanun, 467 kabul, 87 ret ve 7 çekimser oyla kabul edildi. 31 milletvekili ise oylamaya katılmadı.

12 maddeden oluşan düzenleme, PKK/KCK terör örgütünün ve bağlantılı oluşumların fiili varlığının sona ermesi ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edilmesinin ardından uygulanacak hukuki sürecin esaslarını belirliyor.

Yasanın kilit şartı: Silah bırakma ve tasfiye

Kanunun uygulanabilmesi için iki temel şart bulunuyor. Öncelikle PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların fiili varlığının sona erdiğinin, ardından örgütün kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor.

Bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından teyit edilmesi ve kararın Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor. Kanunda öngörülen hukuki sonuçlar ancak bu aşamadan sonra devreye girecek.

Hangi suçlar kapsamda?

Düzenleme; PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, bilerek ve isteyerek yardım etme, örgüt propagandası yapma ve örgütün faaliyetleri kapsamında işlenen belirli suçlarla bağlantılı soruşturma, kovuşturma ve kesinleşmiş mahkumiyetleri kapsıyor.

Ayrıca örgüt lehine işlenen ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki suçlar da düzenlemenin kapsamına giriyor.

Soruşturma ve davalara 5 ila 10 yıl erteleme

Yasanın en dikkat çekici hükümlerinden biri soruşturma ve kovuşturmalara ilişkin.

Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlar nedeniyle yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl süreyle ertelenebilecek.

Üst sınırı 15 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise erteleme süresi 10 yıl olacak.

Ancak önemli bir istisna var: Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları bu düzenlemeden yararlanamayacak.

Ayrıca 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar da kapsam dışında tutuluyor.

Erteleme süresince zamanaşımı işlemeyecek

Soruşturma ve kovuşturmanın ertelendiği dönemde dava zamanaşımı işlemeyecek. Dosyalar ile suçun ispatına yarayan deliller de erteleme süresince muhafaza edilecek.

Müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri bakımından ise erteleme kararıyla birlikte tasfiye kararı verilebilecek ve söz konusu değerler Hazine’ye irat kaydedilecek.

Savcılık veya mahkeme tarafından verilen erteleme kararlarına karşı, kanun yollarına başvurma hakkı bulunanlar iki hafta içinde sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.

Eski suçlara yeni soruşturma için izin şartı

MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından önce işlenmiş olmakla birlikte kanun kapsamına giren suçlarla ilgili olarak, bu tarihten sonra yeni soruşturma başlatılması Kurulun iznine bağlanıyor.

Bu düzenleme, kanunun yürürlüğe girmesinden sonra geçmişe dönük yeni soruşturmalara ilişkin özel bir mekanizma getiriyor.

Tutukluluk ve adli kontrol yeniden değerlendirilebilecek

Kanun kapsamındaki soruşturma ve kovuşturmalar nedeniyle verilmiş tutuklama ve adli kontrol tedbirleri de yeniden değerlendirilebilecek.

Şartların oluşması halinde soruşturma veya kovuşturmanın bulunduğu aşamadaki hakim ya da mahkeme ile bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay ilgili ceza dairesi bu tedbirlerin kaldırılmasına karar verebilecek.

İstinaf veya temyiz incelemesindeki dosyalar bakımından da bozma kararı verilerek dosyanın yeniden değerlendirilmesinin önü açılıyor.

Ancak bu hükümlerin uygulanabilmesi için MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması ve 6 aylık başvuru süresi içinde yazılı başvuru yapılması gerekiyor.

Yeni terör suçu işlenirse bütün avantajlar bitecek

Erteleme süresi içinde yeni bir terör suçu işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılacak ve soruşturma veya kovuşturmaya devam edilecek.

Mahkumiyet halinde yeni cezanın infazı ertelenmeyecek ve mahkumiyetin bütün hukuki sonuçları doğacak.

Buna karşılık kişi, erteleme süresini yeni bir terör suçu işlemeden tamamlarsa soruşturma aşamasındaki dosyalarda kovuşturmaya yer olmadığına, dava aşamasındaki dosyalarda ise davanın düşmesine karar verilecek.

Kesinleşmiş cezalara da erteleme imkanı

Kanun, kesinleşmiş mahkumiyetlerin infazı bakımından da yeni bir düzenleme getiriyor.

Toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olanların cezalarının infazı 5 yıl süreyle ertelenebilecek.

Toplam 15 yıldan fazla hapis cezası alanlar ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanların infazı ise 10 yıl süreyle ertelenebilecek.

Bu kararları infaz hakimleri verecek.

Kasten öldürenler kapsam dışında

Düzenlemenin en net sınırlarından biri kasten öldürme suçları.

Örgütün faaliyetleri kapsamında kasten öldürme suçundan mahkum olanlar infaz ertelemesinden yararlanamayacak.

Bunun yanında, örgüt faaliyeti kapsamında 1 Haziran 2005’ten önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar da infaz ertelemesi kapsamının dışında tutuluyor.

Yeni terör suçu işlenmezse ceza infaz edilmiş sayılacak

İnfazı ertelenen kişi, erteleme süresi içinde yeni bir terör suçu işlemezse verilen ceza infaz edilmiş sayılacak.

Yeni bir terör suçu işlenmesi halinde ise infaz hakimi erteleme kararını kaldıracak ve cezanın infazının devamına karar verecek.

İnfaz ertelemesi sırasında ceza zamanaşımı işlemeyecek. Daha önce verilen müsadere kararlarının uygulanması da ertelenmeyecek.

Süreci Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığındaki kurul izleyecek

Kanunun uygulanmasını takip etmek ve koordinasyonu sağlamak amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında bir kurul oluşturulacak.

Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanlarının yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri yer alacak.

Kurul; sürecin ilerlemesini takip edecek, örgütün tamamen tasfiyesine ilişkin gelişmeleri değerlendirecek, gözlem raporlarını inceleyecek ve gerekli görülmesi halinde yeni adli, idari ve yasal düzenlemeler konusunda talepte bulunabilecek.

Meclis’te İzleme Komisyonu kurulacak

Sürecin TBMM tarafından da takip edilmesi amacıyla İzleme Komisyonu kurulacak.

Kurul, çalışmalarına ilişkin TBMM’yi düzenli olarak bilgilendirecek. Meclis bünyesindeki İzleme Komisyonu ise kanun kapsamındaki faaliyetleri takip ederek tavsiyelerde bulunabilecek.

Hak yoksunluklarında yeni düzenleme

Mahkumiyet nedeniyle ortaya çıkan bazı hak yoksunluklarının kaldırılması da belirli sürelere bağlanıyor.

Buna göre 5 yıllık erteleme kararlarında 2 yılın, 10 yıllık erteleme kararlarında ise 3 yılın geçmesinin ardından ilgili yargı mercilerinden hak yoksunluklarının kaldırılması talep edilebilecek.

Son kararı ilgili hakimlik veya mahkeme verecek ve bu kararlara itiraz edilebilecek.

Silah ve mühimmat kayıt altına alınacak

Kanun kapsamındaki örgüt mensuplarının beraberinde getirdiği veya beyan ettiği silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve diğer malzemeler kayıt altına alınacak.

Kayıt işlemlerinin usul ve esasları, güvenlik kurumlarının görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek.

Başvuru için kritik süre: 6 ay

Kanundan yararlanmak isteyenler için 6 aylık başvuru süresi öngörülüyor.

Ancak bu süre kanunun TBMM’de kabul edildiği tarihte başlamıyor. Süre, MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla başlayacak.

Başvurular, 6 aylık süre içinde bulunulan yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görevlendirilecek kurumlara yazılı olarak yapılabilecek.

Görevlilere hukuki güvence

Kanunun uygulanması kapsamında görev verilen kamu kurum ve kuruluşları, kendilerine verilen görevleri ivedilikle yerine getirecek.

Kanunun amaç ve faaliyetleri kapsamında görev yapan kişilerin, bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğunun doğmayacağı hükme bağlanıyor.

Bu düzenlemeyle, sürecin yürütülmesinde görev alan kamu görevlilerine yasal güvence sağlanması amaçlanıyor.

Af mı, değil mi?

Düzenleme kamuoyunda “af” tartışmalarına neden olsa da kanun metninde genel af niteliğinde bir hüküm bulunmuyor.

Kanun; belirli suçlar bakımından soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesini, belirli şartlarda kesinleşmiş mahkumiyetlerin infazının ertelenmesini ve erteleme süresinin sonunda doğacak hukuki sonuçları düzenliyor.

Üstelik bu mekanizmanın devreye girmesi, PKK/KCK’nın fiili varlığının sona erdiğinin ve silahların teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesine, bu tespitin MGK tarafından teyit edilmesine ve kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasına bağlı.

Yasa ne zaman yürürlüğe girecek?

Kanunun 11’inci maddesine göre düzenleme yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek.

Ancak soruşturma, kovuşturma ve infaz ertelemesi gibi temel hükümlerin uygulanması için ayrıca kanunda belirtilen MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması şartı bulunuyor.

12 maddede Terörsüz Türkiye yasası

Yeni düzenlemenin öne çıkan başlıkları şöyle:

• PKK/KCK’nın fiili varlığının sona ermesi ve silahların teslim edilmesi tespit edilecek.
• Tespit MGK tarafından teyit edilerek Resmî Gazete’de yayımlanacak.
• Belirli suçlarda soruşturma ve kovuşturmalar 5 veya 10 yıl ertelenebilecek.
• Kesinleşmiş bazı hapis cezalarının infazı 5 veya 10 yıl ertelenebilecek.
• Kasten öldürme suçları kapsam dışında tutulacak.
• Erteleme süresinde yeni terör suçu işlenirse erteleme kaldırılacak.
• Yeni terör suçu işlenmeden erteleme süresi tamamlanırsa kanunda öngörülen hukuki sonuçlar doğacak.
• Tutuklama ve adli kontrol tedbirleri şartların oluşması halinde kaldırılabilecek.
• Silah ve mühimmat teslimleri kayıt altına alınacak.
• Süreci Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığındaki kurul takip edecek.
• TBMM bünyesinde İzleme Komisyonu kurulacak.
• MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından 6 ay içinde başvuru yapılabilecek.
• Kanunun uygulanmasında görev alan kişilere hukuki, idari ve cezai sorumluluk bakımından güvence getirilecek.
• Kanun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek.