Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından en sıcak yıl olduğu doğrulanan 2024ün ardından bu sene de küresel ortalama sıcaklıklar birçok bölgede rekor seviyelere ulaştı.
Kasım ayında yayımladığı raporda 2025in kayıtlardaki en sıcak ikinci ya da üçüncü yıl olacağını bildiren WMO, olağanüstü sıcaklık eğilimlerinin bu yıl da devam ettiğini kaydetti.
WMO, küresel iklim tahminlerine göre, gelecek 5 yıl boyunca sıcaklıkların rekor seviyelerde veya bu yılki seviyelere yakın düzeylerde seyretmesinin beklendiğini bildirdi.
Eylül ayında yayımladığı Küresel Su Kaynaklarının Durumu başlıklı raporda, dünya genelinde su döngüsünün giderek daha düzensiz ve aşırı hale geldiğini vurgulayan WMO, bu döngünün tufan ve kuraklık arasında gidip geldiğine işaret etti.
Birleşmiş Milletler (BM) Su Ajansı (UN Water), yaklaşık 3,6 milyar insanın yılda en az bir ay suya yetersiz erişimle karşı karşıya kaldığını belirterek bu sayının 2050ye kadar 5 milyarı aşmasının öngörüldüğünü aktardı.
Yıl boyunca görülen sıcaklık anormalliklerinin, atmosferdeki sera gazı yoğunluğunun tarihi seviyelere çıkmasıyla doğrudan bağlantılı olduğuna dikkati çeken uzmanlara göre, 2025te görülen sıcaklık artışları, iklim krizinin artık yalnızca bir gelecek tehdidi olmadığını, günlük yaşamı doğrudan etkileyen bir gerçeklik haline getirdiğini ortaya koyuyor.
Uzmanlar, aşırı sıcakların doğrudan ölüm ve sağlık sorunlarına yol açmanın yanı sıra aynı zamanda tarım ürünlerinin zarar görmesi, su kaynaklarının azalması ve enerji talebinin artması gibi zincirleme krizlere de neden olduğunu vurguluyor.
- Yaz boyu etkisini sürdüren sıcaklıklar rekor seviyelere ulaştı
Bugüne kadarki en sıcak yıllardan biri olarak kayıtlara geçen 2025 yılında yaz mevsimi pek çok ülkede mevsim normallerinin üzerinde seyrederek uzun süreli sıcak hava dalgalarına sahne oldu.
Dünyanın dört bir yanında etkili olan kavurucu sıcaklar nedeniyle binlerce kişi hayatını kaybederken çok sayıda kişi hastanelik oldu, ABD ve Avrupada orman yangınları meydana geldi. Aşırı sıcaklar, pek çok bölgede kuraklıkları da beraberinde getirdi.
Dünyada kayıtlardaki üçüncü en sıcak temmuz ayının yaşandığı bu yıl Avrupada ortalama kara sıcaklığı 21,1 dereceyle 1991-2020 dönem ortalamasının 1,3 derece üzerinde gerçekleşti ve kıta genelinde kayıtlardaki dördüncü en sıcak temmuz ayı oldu.
İngilterede 16,9 derece ortalama sıcaklıkla en sıcak haziran ayı yaşanırken, Birleşik Krallık genelinde ortalama sıcaklığın 15,2 derecede seyretmesiyle 1884te başlayan ölçümlerden bu yana en sıcak ikinci haziran ayı kaydedildi.
Hollandada, haziran ayı sıcaklık değerlerinin son 124 yıldaki en yüksek ikinci sıcaklık değerleri olduğu belirtildi. 1 Temmuzda ülkenin güneyindeki Gilze en Rijen bölgesinde öğle saatlerinde 35,7 derece olarak ölçülen sıcaklığın bugüne kadar yılın bu tarihlerinde ölçülen en yüksek sıcaklık değeri olduğu ifade edildi.
Finlandiya, Danimarka, İsveç ve Norveçin dahil olduğu İskandinavya bölgesi, temmuzda Avrupada en belirgin ortalamanın üzerinde hava sıcaklıklarının görüldüğü bölge olurken sıcak hava dalgası koşulları, özellikle İsveç ve Finlandiyayı etkisi altına aldı.
Meteoroloji Enstitüsü (AEMET), İspanyada bugüne kadar kaydedilen en şiddetli sıcakların ağustosta yaşandığını bildirdi.
Avrupa sıcak hava dalgaları ve orman yangınlarıyla karşı karşıya kalırken Türkiyenin Şırnak ilinin Silopi ilçesinde 25 Temmuzda 50,5 dereceyle tüm zamanların sıcaklık rekoru kaydedildi.
- Avrupada can kayıpları
2025 yılında etkili olan kavurucu sıcakların en yoğun hissedildiği bölgelerin başında Avrupa geldi.
Imperial College London ve London School of Hygiene Tropical Medicine (Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu) uzmanları tarafından iklim modelleme yöntemi kullanılarak yapılan bir çalışmada, haziran-ağustos arasında Avrupanın 854 kentindeki ölümler incelendi.
Araştırma kapsamında, Avrupa genelinde yaz mevsiminde sıcaklığa bağlı ölen kişi sayısı yaklaşık 24 bin 400 olarak belirlendi. İklim değişikliğinin sıcaklıkların şiddetini artırmasının, ölüm sayısını yaklaşık 16 bin 500 artırdığı hesaplandı.
Araştırmaya göre, iklim değişikliği kaynaklı sıcaklık artışına bağlı en fazla ölüm 4 bin 597 kişi ile İtalyada kayıtlara geçerken İspanyada 2 bin 841, Almanyada 1477, Fransada 1444, Birleşik Krallıkta 1147 kişi aşırı sıcaklar nedeniyle hayatını kaybetti.
Şehir bazında en fazla ölüm 835 ile İtalyanın başkenti Romada kaydedilirken bu kenti 630 ölümle Yunanistanın başkenti Atina, 409 ölümle Fransanın başkenti Paris, 387 ölümle İspanyanın başkenti Madrid takip etti.
Aşırı sıcaklıkların özellikle Avrupanın hızla yaşlanan nüfusu için ciddi bir tehdit oluşturduğu uyarısında bulunan uzmanlar, yüksek sıcaklıklara bağlı nedenlerle hayatını kaybedenlerin yaklaşık yüzde 85inin 65 yaş üzerindeki kişilerden oluştuğuna dikkati çekti.
Araştırmada, iklim değişikliğinin bu yaz sıcaklığa bağlı ölümlerin yüzde 68inden sorumlu olduğu ve sıcaklık kaynaklı ölüm sayısını normalde beklenenin üç katından fazlasına çıkardığı ifade edildi. Ayrıca, sıcaklıkla ilişkili ölümlerin önemli bir bölümünün kayıt altına alınmaması nedeniyle gerçek ölüm sayısının bilinenden daha yüksek olabileceğine dikkat çekildi.
- Yüksek sıcaklıklar Asya kıtasını da olumsuz etkiledi
Termometrelerin bu yaz birçok kez 40 derecenin üzerini gösterdiği Japonyada görülen yüksek sıcaklık seviyeleri, can kayıplarına neden oldu.
Japonya Meteoroloji Ajansı (JMA), haziran ayında ülke genelinde 1898den bu yana kaydedilen en yüksek aylık sıcaklık ortalamasının görüldüğünü bildirdi.
Başkent Tokyoda 16 Haziran-31 Temmuz tarihlerinde, aşırı sıcaklardan kaynaklandığı değerlendirilen rahatsızlıklar nedeniyle 56 kişi hayatını kaybetti. Ülke genelinde ise 2127 Temmuz döneminde 10 bin 804 kişi sıcaklığa bağlı şikyetlerle hastaneye kaldırıldı.
Güney Korede de 2830 Haziran tarihleri arasında rekor düzeyde ortalama günlük sıcaklıklar kaydedildiği, ölçümlerin tutulmaya başlandığı 1904 yılından bu yana en yüksek ortalama sıcaklığa ulaşıldığı belirtildi.
Hindistan Meteoroloji Dairesi (IMD) başkent Yeni Delhide kavurucu sıcakların haziran boyunca etkisini göstermesi üzerine kentte kırmızı alarm verdi. Cammu Keşmir bölgesinde şiddetli sıcak hava dalgası nedeniyle okullar ve kamu daireleri 15 günlüğüne tatil edildi.
Pakistanın Pencap eyaletinin bazı bölgelerinde de sıcaklıklar 50 dereceye kadar yükseldi.
İranda aşırı sıcaklara bağlı olarak artan enerji sarfiyatını dengelemek hedefiyle 18 eyalette kamu kurumları tatil edildi.
- Aşırı sıcaklar kuraklığı artırdı
2025 yılı, pek çok bölgede aşırı sıcakların beraberinde getirdiği kuraklıklara da sahne oldu.
Enerji sıkıntısının yanı sıra kuraklıkla da mücadele eden İran, bu yıl en ciddi su krizlerinden birini yaşadı. Şimdiye kadar üç barajı tamamen kuruyan ülkede, 8 barajın daha kuruma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu belirtildi.
İran medyasında eylülde yayımlanan uydu görüntülerinde, ülkenin Batı Azerbaycan eyaletinde yer alan dünyanın en büyük tuz göllerinden biri olan Urumiye Gölünün tamamen kuruduğu görüldü.
Son beş yıldır yaşanan kuraklık nedeniyle başkent Tahrana su sağlayan barajlardaki rezervlerin son yüzyılın en düşük seviyesine ulaştığı aktarıldı.
Güney Korenin doğusundaki Gangneung kenti kuraklık nedeniyle afet bölgesi ilan edildi. Kentin 2025 yılında mevsim normallerinin yarısının altında yağış aldığı, kentin ana içme suyu kaynağındaki su seviyesinin cuma itibarıyla yüzde 15,7ye düştüğü belirtildi.
Suriyede yıl içinde azalan yağış miktarı, bölgede kuraklık yaşanmasına neden oldu.
Afrika genelinde pek çok ülke de bu yıl aşırı sıcakların etkisiyle kurak kaldı.