Bİ HAKKIN, KORUNMASI?..

Ve nihayet!.. Şehir ahalisi için, kangrenleşen sorunlar yumağı haline gelip, bilinen toplu ulaşımdaki, keyfiyet ve zafiyet artık son buldu.. Çünkü, hak temelli yepyeni bir sayfa açıldı.. Geç olsa da, kapsamlı bir sayfa!.. Kentin sosyo-ekonomik ve kültürel gerçekleri ışığında, tam da zamanı!..

***

Önceki gün, Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Ayşe Serra Bucak Küçük'ün öncülüğünde şehirde faaliyet gösteren iki Özel Halk Otobüsü Kooperatifleriyle, entegrasyon protokolü imzalandı..  Bu protokol, sadece teknik bir düzenleme değil, derin bir insani duyarlılığın, vicdanın ve adalet arayışının da, teminat altına alınmasıdır!..

***

Bucak'ın daha önceki açıklamalarında defalarca vurguladığı gibi: "Ulaşım herkesin hakkıdır. Yaşlıların, kadınların, engellilerin, çocukların... Bu hakkı en üst mertebede kullandırtma sorumluluğumuz var." Ve şimdi, belediye bütçesinden sağlanacak destekle bu sözler somut bir eyleme dönüştürülerek, kayıt altına alındı!..

***

TÜİK verilerine göre Türkiye'nin en düşük kişi başı gelire sahip ender kentlerden biri..  2024’teki rakamlar Milli Gelirden Kişi başına düşen payın göstergesi, 7.464 dolar civarında.. Bu rakam, ülke ortalamasının oldukça altında.. Kaldı ki erkek istihdam oranı ülke ortalamasının gerisinde, yüzde 59, kadın işsizliği ve güvencesiz istihdamı ise, kronik bir sorun.

***

Kentte birçok aile, açlık ve yoksulluk sınırının hemen üstünde veya altında yaşam mücadelesi veriyor!.. Bunu, devlet kurumlarından alınan sosyal destekte görüyoruz!.. Enflasyon, borçluluk ve kesintili istihdam günlük hayatın parçası. Bu koşullarda, bir engelli bireyin, yaşlı bir annenin veya dar gelirli bir kadına ücretsiz ulaşımı bi düşünün, empati yapın!..

***

Bu vicdani sorgulama sonrasında verilen bu hakkı gasp etmek, yok saymak beri yanda, onu hor görüp, hakir kılmak!.. Ne vicdani, ne insani ne de hukuki..  Toplumsal derin bir insani yara açmaktan ötedir!.. TİHEK'in Mart 2026'da verdiği karar da tam bu yaraya parmak basıyor ve "bu uygulama kabul edilemez" dedi..

***

Hükme bağlanan kararda, engelli, yaşlı bireylerin araçlara alınmaması ayrımcılık olarak tescil edildi.. Ve iki kooperatife 256 bin 357'şer TL ceza kesildi. Mali gerekçeler, belediye desteği yetersizliği, ipine sarılarak yapılmak istenilen hak ihlalini meşrulaştırma reddedildi.. Hukuk boşuna demiyor, insan hakkı, ticari kaygılardan üstündür.!

***

Önceki gün imza altına alınan protokol, işte artık burada devreye girecek.. İnsanın yüreğine dokunan bir umut ışığı gibi.. Artık ücretsiz ve indirimli taşımalar.. Yani, engelli, 65 yaş üstü, öğrenci, Jinkart vb. belediye tarafından tam bilet bedeli kadar karşılanacak. Böylece ayırımcılıkta nam yapan, kooperatiflerin yolcu almama bahanesini ortadan kaldırıyor!..

***

Tevafuk odur ki, bir önceki yazımda, Özel Halk Otobüslerinin ayırımcılık yaptıklarına dair şikayet ve TİHEK’in verdiği kararı, kaleme almış, sorgulama yapmıştım!.. Yazım üzerine, Büyükşehir Belediyesi Basın halkla İlişkiler Dairesi Başkanlığı’ndan işte bu bilgilendirme geldi, protokol hazırlandı, Başkanlar imzaladı deyip, protokolü attılar!..

***

Zamanlama ve atılan hamle, elbetteki sevindirici ve de gurur verici!.. Demek ki, sosyal bir yaraya parmak basılırsa, hiçbir şekilde karşılıksız kalmaz.. Büyükşehir Belediyesi de, mızrak çuvala sığmaz hakikatiyle, Özel Halk Otobüslerine sıkı yönetim getirdi.. Belediye Başkanı Bucak’ın ifadesiyle;

***”

“Madem belediyeden bütçe temini oluşacak, o zaman daha kaliteli bir ulaşım sistemini zorunlu hale getiriyoruz. Artık tek bir engellimiz, yaşlımız, kadınımız hiçbir kimse tarafından horlanmayacak; hakkı olan hizmeti dört dörtlük alacak." Bu yaklaşım, bireyi merkeze alan yerel hizmet anlayışının ta kendisi diye notumu düşüyorum!.

***

Koşullar ve kurumlar gözetilmeksizin, dezavantajlı gruplar yük değil, öncelikli hak sahibi. İmza altına alınan protokolde engelli erişim ekipmanlarını kullanmamak 200 tam bilet cezası, ücretsiz yolcu taşımamak aynı oranda yaptırım artık uygulanacak.. Saha komisyonları, yüzde 20 kadın şoför kotası, düzenli eğitimler, akıllı duraklar ve nöbetçi araçlar!..

***

Kartlı sisteme geçişle kayıt dışılık azalıyor, şeffaflık artıyor. Eğer ödemeler düzenli yapılır, denetimler samimiyetle sürdürülür ve şoförler eğitimlerle bilinçlendirilirse, kimse ücretsiz hakkım gasp edildi diye evine gözyaşıyla dönmeyecek. Ve insan onurunu, haysiyetini ayaklar altına alan ayırımcı söylem, eylemler de mazide acı hatıra olarak kalır!..

***

Bu protokol, kusursuz bir yönetim vizyonunun meyvesidir.. Belediye kaynaklarını etkin kullanarak, kenti daha adil, daha kapsayıcı kılmak adına, önemli bir adım.. Bu, Diyarbakır için bir fırsat! Geçmişi temizleyip, gerçekten hak temelli bir sisteme geçişi tesis etmek!.

***

Ve en önemlisi, bu değişim kalplerde insani bir umut yeşertiyor.. Çünkü burada, en kırılgan olanın hakkını korumak var.. Başkan Bucak'ın dediği gibi, bireyi önemseyen bir yerel hizmet anlayışı, işte böyle, gözyaşını silerek, gülümsemeyi geri getirerek somutlaştırmaktır!..

***

Hasılı kelam!.. Şikayetleri noktasında sürekli hemhal içerisinde olduğum, engelli ve 65 yaş üstü bireyleri huzura kavuşturan” ve bi haklarına kavuşmayı sağlayan protokolü nihai sonuca ulaştıran.. Emek sarf edip, altına imza atanlara.. Bu dezavantajlı bireylerin nam-ı hesabına tebriklerimi sunuyorum!..

***

GÜNÜN SÖZÜ..

Kamunun ana ilkesinde düstur odur ki  alan değil, veren el olsun?