Diyarbakır’ın ilk yeraltı çarşılarından biri olan Vedat Dalokay Yeraltı Çarşısı, bakımsızlık, altyapı sorunları ve müşteri kaybı nedeniyle adeta kaderine terk edildi. Bir dönem 71 dükkânın faaliyet gösterdiği çarşıda bugün yalnızca 5-6 esnaf ayakta kalmaya çalışıyor. Tavanlardan sızan sular, kanalizasyon sorunları, kullanılmayan dükkânlar ve bakımsızlık nedeniyle çarşıda ticari hayat neredeyse tamamen durmuş durumda. Söz Haber ekibi, çarşıda kalan esnafın sorunlarını yerinde dinledi. Esnaf, yetkililerden çözüm ve çarşının yeniden canlandırılmasını istiyor.
Filiz YAŞA/M. Emin FİDAN
DİYARBAKIR(SÖZ)-Diyarbakır’ın kent tarihinde önemli bir yere sahip olan Vedat Dalokay Yeraltı Çarşısı, bugünlerde eski günlerini mumla arıyor. Bir dönem kentin hareketli ticaret noktalarından biri olan çarşı, yıllar içerisinde yaşanan bakımsızlık, altyapı problemleri ve müşteri kaybı nedeniyle büyük ölçüde boşaldı.
Çarşının üst bölümünden sızan sular, özellikle yağışlı dönemlerde işyerlerini tehdit ederken, altyapı ve kanalizasyon sorunlarının da esnafın günlük yaşamını olumsuz etkilediği belirtiliyor.
Bir zamanlar onlarca dükkânın bulunduğu çarşıda bugün yalnızca birkaç esnafın faaliyetini sürdürmesi, yaşanan dönüşümün boyutunu gözler önüne seriyor.
“2016’YA KADAR CANLIYDI, ŞİMDİ HARABEYE DÖNDÜ”
Çarşının uzun yıllardır esnaflığını yapan Ömer Akyıldız, geçmişte oldukça hareketli olan çarşının bugün adeta harabeye dönüştüğünü söyledi.
Çarşının yeniden canlandırılması halinde hem esnafın hem de vatandaşların kazanacağını belirten Akyıldız, yaşanan sorunların başında bakımsızlık ve altyapı problemlerinin geldiğini ifade etti.
Akyıldız, “Burası eskiden çok cazip bir yerdi ancak şu an gördüğümüz kadarıyla durumu oldukça vahim. Belediye gerekli bakımı yapsa ve buraya yeniden esnaf çekilse herkes iş yapar. Ancak herkes burayı kaderine terk edip harabeye çevirmiş durumda” dedi.
Çarşının özellikle kanalizasyon ve su sorunlarıyla karşı karşıya olduğunu ileri süren Akyıldız, otopark bölümündeki altyapı sorunlarının da çarşıyı olumsuz etkilediğini belirterek, “Gidip bakarsanız otoparkın içindeki motoru çalıştırmadıkları için bütün kanalizasyon suyunun arkadan aktığını görürsünüz” ifadelerini kullandı.
“KIŞIN BURASI HAVUZA DÖNÜYOR”
2016 yılına kadar çarşının canlılığını koruduğunu dile getiren Akyıldız, son yıllarda ticari hareketliliğin ciddi şekilde azaldığını söyledi.
Akyıldız, çarşının yağışlı dönemlerde su baskınlarıyla karşı karşıya kaldığını belirterek, yaşanan durumu şu sözlerle anlattı:
“Burası 2016 yılına kadar canlı bir çarşıydı. Şimdi ise birilerinin rant yeri haline gelmiş. Kışın burası sürekli suyla doluyor, adeta havuza dönüyor. Yani burada yüzme kursu açabiliriz.”
Çarşıya vatandaşların artık gelmediğini de ifade eden Akyıldız, “Gelen giden kimse kalmadı. Tanıdıklarımız olmasa dışarıdan yabancı bir insan buraya asla inmez. Ben de dışarıdan biri olsam ben de inmem, niye ineyim?” diye konuştu.
“30 YILDIR BURADAYIM, BİR TEK İŞYERİNİN TAPUSU VERİLMEDİ”
Çarşıdaki mülkiyet sorununa da dikkat çeken Akyıldız, yaklaşık 30 yıldır burada esnaflık yaptığını ve tapu konusunda sorun yaşandığını ileri sürdü.
Akyıldız, “Burası için verilen bir onarım sözü de yok. Adamların tek derdi, insanların buradan çıkması ve alanı kendilerine göre kullanmak. Burası zaten mahkemelik. 30 yıldır buradayım, 30 yıldır bir tek işyerinin bile tapusunu vermediler. Tapuyu vermemek için her türlü zorluğu çıkarıyorlar” ifadelerini kullandı.
“GÖSTERMELİK İZOLASYON YAPIP GİTTİLER”
Çarşı esnafından Zülküf Özdemir ise en büyük problemlerinden birinin su sızıntıları olduğunu söyledi. Özdemir, çarşının üst bölümündeki bakımsızlığın işyerlerini doğrudan etkilediğini belirtti.
Yeni esnafın da yaşanan sorunlar nedeniyle çarşıya gelmek istemediğini ifade eden Özdemir, belediyeye yapılan başvurulardan sonuç alamadıklarını savundu.
Özdemir, “Yeraltı çarşılarının artık pek bir önemi kalmadı. Yeni AVM’ler burayı etkisi altına aldı. Bir de çarşının üstü son derece bakımsız. Bakımsızlıktan dolayı üzerimize devamlı su akıyor. Bu yüzden yeni esnaf da buraya girmeye cesaret edemiyor” dedi.
Sorunları yetkililere ilettiklerini belirten Özdemir, “Durumu belediyeye ilettik ancak yardımcı olmadılar. Göstermelik bir-iki izolasyon çalışması yapıp çekip gittiler. Esnaf korkudan dükkanına giremiyor. Tavanlardan akan sular yüzünden dükkanlarımızı zaten su basmış durumda” diye konuştu.
“71 DÜKKÂNDAN SADECE 5-6 TANESİ KALDI”
Çarşının geçmişteki durumuyla bugünkü halini karşılaştıran Mesut Kılıç ise yaşanan değişimin boyutunu rakamlarla anlattı.
1993 yılından bu yana çarşıda esnaflık yaptığını belirten Kılıç, ilk açıldığı dönemde 71 dükkânın bulunduğunu, bugün ise yalnızca 5-6 işyerinin faaliyet gösterdiğini söyledi.
Kılıç, “Buranın bu kadar sahipsiz kalmasının temel nedeni, yetkili birimlerin buraya yeterince hassasiyet ve ilgi göstermemesidir. Eğer esnaf burada yeterince para kazanabilseydi dükkanını bırakıp gider miydi? Kazanamadıkları için kapatmak zorunda kaldılar ve burası kaderiyle baş başa bırakıldı” ifadelerini kullandı.
“SON ESNAFLAR DA CAN ÇEKİŞİYOR”
Çarşıdaki dükkânların büyük bölümünün artık ticari faaliyet için kullanılmadığını belirten Kılıç, kalan esnafın da ayakta kalmakta zorlandığını dile getirdi.
Kılıç, “İlk açıldığında burada hemen hemen 71 tane dükkan vardı. Şu an sayarsanız 5-6 taneden fazla dükkan kalmadığını görürsünüz. Burada kalan son esnaflar da adeta can çekişiyor” dedi.
Çarşının yeniden hareketlenmesi için yetkililerin adım atması gerektiğini belirten Kılıç, “Bu durumun düzelmesi için yetkili kurumların bir an önce buraya el atması ve çarşıya sahip çıkması gerekiyor” çağrısında bulundu.
ESKİ HAREKETLİ GÜNLERİNİ ARIYOR
Bir dönem Diyarbakır’ın önemli ticaret noktalarından biri olan Vedat Dalokay Yeraltı Çarşısı’nın bugün geldiği nokta, çarşı esnafının yaşadığı ekonomik ve fiziksel sorunları bir arada ortaya koyuyor.
71 dükkândan yalnızca birkaçının açık olması, birçok işyerinin depo olarak kullanılması ve altyapı sorunlarının devam etmesi, çarşının eski günlerinden ne kadar uzaklaştığını gösteriyor.
Çarşıda kalan esnaf ise sorunların yalnızca birkaç izolasyon çalışmasıyla çözülemeyeceğini belirterek, altyapıdan çevre düzenlemesine, su sızıntılarından ticari hareketliliğin yeniden sağlanmasına kadar kapsamlı bir çalışma yapılmasını istiyor.
Esnafın ortak beklentisi ise yıllardır yaşanan sorunların artık gündemde tutulması ve Vedat Dalokay Yeraltı Çarşısı’nın yeniden Diyarbakır’ın yaşayan ticaret merkezlerinden biri haline getirilmesi.
Kaynak: Diyarbakır Söz
Yorumlar