İran ile ABD'nin ateşkesi 60 günlüğüne uzatacak kapsamlı bir anlaşmayı duyurabileceği öne sürüldü. Devrim Muhafızları, ateşkes görüşmelerine karşın askeri hazırlıkların en yüksek seviyede sürdürüldüğünü kaydederek, İran'a yönelik bir saldırının yıkıcı sonuçları olacağını belirtti. İran'ın nükleer müzakerelerde ABD'ye zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmeyi ya da çalışmalarını 20 yıl süreyle durdurmayı kabul etmediği açıklandı.
AXİOS: 60 GÜNLÜK ATEŞKES PLANI HAZIR
ABD merkezli haber portalı Axios, Washington ile Tahran yönetimlerinin ateşkesi 60 günlüğüne uzatacak kapsamlı bir anlaşmaya yakın olduğunu öne sürdü.ABD’li bir yetkiliye ve müzakerelere yakın kaynaklara dayandırılan habere göre, taslak metin Hürmüz Boğazı'nın yeniden trafiğe açılmasını, İran'a yönelik petrol ambargosunun esnetilmesini ve nükleer programın sınırlandırılmasına yönelik müzakerelerin başlamasını içeriyor.Beyaz Saray yetkilileri ve arabulucular anlaşmanın pazar günü ilan edilebileceğini belirtirken, metnin henüz nihai halini almadığı ve sürecin halen çökme riskinin bulunduğu vurgulanıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI
Taslak mutabakat zaptına göre taraflar, karşılıklı onay ile uzatılabilecek 60 günlük geçici bir sürece imza atacak. Bu süre zarfında Hürmüz Boğazı herhangi bir geçiş ücreti alınmaksızın trafiğe açık tutulacak. İran, gemilerin serbestçe geçebilmesi için boğaza döşediği mayınları temizlemeyi kabul edecek. Buna karşılık ABD, İran limanlarına yönelik ablukayı kaldıracak ve Tahran'ın serbestçe petrol satabilmesi için bazı yaptırım muafiyetleri tanıyacak.
Nükleer Taahhütler
Taslak anlaşmada İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair taahhütte bulunacağı, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin askıya alınması ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ortadan kaldırılması konusunda müzakerelere başlayacağı belirtildi. Axios’a konuşan iki kaynak, İran’ın arabulucular aracılığıyla ABD’ye, zenginleştirmeyi durdurma ve nükleer materyallerden vazgeçme konusunda verebileceği tavizlerin kapsamına ilişkin sözlü güvence verdiğini aktardı.Axios’un haberinde, son aylarda bölgeye sevk edilen ABD güçlerinin 60 günlük süreç boyunca bölgede kalacağı, nihai anlaşma sağlanması durumunda geri çekileceği ifade edildi.
Netanyahu endişeli
Taslak metinde ayrıca İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların sona ermesine ilişkin bir maddenin de yer aldığı belirtildi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun cumartesi günü Trump ile yaptığı görüşmede bu şarta ilişkin endişelerini dile getirdiği kaydedildi. ABD’li bir yetkili, Hizbullah’ın yeniden silahlanmaya ya da misillemelere kalkışması halinde İsrail’e harekete geçme izni verileceğini söyledi.
ANLAŞMA SAATLER İÇİNDE DUYURULABİLİR
Türkiye, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Pakistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de dahil çok sayıda ülke, diplomatik arabuluculuk çabalarına destek verdi. Beyaz Saray, kalan sorunların "saatler içinde" çözülebileceğini umuyor.
Pezeşkiyan'dan birlik vurgusu
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile dünden bu yana kamuoyuna yansıyan olumlu gelişmelere ilişkin açıklama yaptı. Ülke içindeki fikir ayrılıklarına değinen Pezeşkiyan, "Toplumda bölünmeye yol açan her açıklama, analiz veya tutum, fiilen düşmanın verdiği zarara su taşımaktır" dedi.
Muhtemel ABD-İran anlaşmasına atıfta bulunan İran Cumhurbaşkanı, "Ülkede hiçbir karar, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi çerçevesi dışında ve Dini Lider'in (Mücteba Hamaney) izni olmadan alınmayacaktır. Ülkenin yönetimi tek bir karar ve kolektif itaati gerektirir" ifadelerini kullandı.
AB'den ateşkes görüşmelerine destek
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, çatışmayı "gerçekten yatıştıracak", Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını sağlayacak ve seyrüsefer serbestisini garanti altına alacak anlaşmaya ihtiyaç olduğunu belirtti. İran'ın nükleer silah geliştirmesine izin verilmemesi gerektiğini kaydeden von der Leyen, Washington ve Tahran arasında "anlaşmaya varılmasına yönelik ilerlemeyi" memnuniyetle karşıladığını kaydetti.
AB Komisyonu Başkanı, Avrupa'nın, kalıcı diplomatik çözüme ulaşılması, savaşın tedarik zincirleri ve enerji fiyatları üzerindeki etkilerini sınırlamak için uluslararası ortaklarla birlikte çalışmaya devam edeceğine işaret ederek, "Ayrıca İran, doğrudan ya da vekilleri aracılığıyla bölgedeki istikrarı bozan eylemlerine ve komşularına yönelik haksız ve tekrarlanan saldırılarına son vermelidir." ifadesini kullandı.
Kaynak: Diyarbakır Söz
Yorumlar