ABD medyası, ABD ile İran arasında hazırlandığı öne sürülen 14 maddelik mutabakat zaptının taslağını sızdırdı. Taslakta savaşın sona erdirilmesinden yaptırımların kaldırılmasına, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasından tarafların karşılıklı güvenlik taahhütlerine kadar kritik başlıklar yer aldı.
PİYASALAR ANLAŞMADAN MEMNUN
ABD Başkanı Donald Trump piyasanın İran anlaşmasından çok memnun olduğunu, petrol fiyatlarının düştüğünü söyledi. ABD Başkanı Donald Trump Fransa'daki Fransa'daki G7 zirvesinde gazetecilere değerlendirmelerde bulundu. Trump piyasanın İran anlaşmasından çok memnun olduğunu, petrol fiyatlarının düştüğünü söyledi. Trump düşen petrol fiyatlarının alım gücünü olumlu etkileyeceğini belirtti. Trump, ABD’nin İran’a yatırım yapmayacağını belirterek, İran’a yapılan yatırımları ise engellemeyeceklerini açıkladı.
Trump İran'la ilgili mutabakat zaptının nihai olmadığını ve beğenmezse bombalamalara yeniden başlayabileceğini söyledi.
TRUMP’TAN İRAN’A NÜKLEER SİLAH TEHDİDİ: İNANILMAZ SONUÇLARLA KARŞILAŞIRLAR
ABD Başkanı Donald Trump, Fransa'da katıldığı G7 zirvesinde basın mensuplarına İran'ın nükleer silah geliştirme planları hakkındaki görüşlerini aktardı. İran'ın gelecekte olası nükleer silah geliştirme planını değerlendiren Trump, "Eğer bunu yaparlarsa, inanılmaz sonuçlarla karşılaşırlar. Size sonuçlarını bile söylemeyeceğim, ama sonuçlar en ağır sonuçlar olacaktır." dedi.Trump, Tahran'ın "nükleer silah geliştirmesine, satın almasına veya başka bir şekilde edinmesine" izin verilmeyeceğinin altını çizdi. Tahran'ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdünün, İran ile ABD arasında hazırlanan mutabakat zaptının merkezinde yer aldığını belirten Trump, anlaşma dilinin Tahran'ın nükleer silah geliştirmesini engellemenin ötesine geçmesi gerektiğine dikkati çekti.Trump, "Nükleer silah geliştirmeyecekler, satın almayacaklar, edinmeyecekler veya başka herhangi bir şey yapmayacaklar." diye konuştu. İran'ın nükleer silah edinmeyeceğini yineleyen Trump, "Eğer edinirlerse, başlarına cehennem azabı gelecek." ifadelerini kullandı. Washignton ile Tahran arasında ileride "çok iyi bir ilişki" kurabileceği umudunu paylaşan Trump, bununla birlikte İran'ın nükleer silah elde etmesini engellemenin kendileri için her zaman öncelikli bir konu olmaya devam edeceğini kaydetti.
İRAN'DAN ABD'YE LÜBNAN ÇAĞRISI
İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakata dikkati çekerek, ABD’nin Lübnan’a karşı yürütülen saldırıları durdurmakla yükümlü olduğunu söyledi.Azizi, ABD merkezli X sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakatın uygulamasına ilişkin açıklama yaptı.İranlıların direncinin ABD’yi stratejik dönüşüme ve Tahran’ın şartlarını kabul etmeye zorladığını söyleyen Azizi, Washington’un Lübnan’a karşı devam eden saldırıları durdurarak yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini ifade etti.Azizi, İran ile ABD arasında varılan mutabakatın ihlal edilmesi ihtimaline işaret ederek, "Herhangi bir ihlal, kararlı ve ezici bir yanıtla karşılaşacaktır." ifadesini kullandı.
İMZALAR İSVİÇRE'DE ATILACAK
İran ile ABD arasında sağlanan mutabakatın resmi imza töreninin, 19 Haziran'da İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında düzenlenmesinin planlandığı bildirildi.İsviçre'nin resmi haber ajansı Keystone-SDA'nın haberine göre, İsviçre Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, ABD-İran mutabakatının Bürgenstock kasabasında imzalanacağı doğrulandı.Açıklamada, ABD ile İran arasında olası bir mutabakat zaptının imzalanmasına yönelik görüşmelerin sürdürülmesi ve taraf heyetlerinin İsviçre'ye gelişlerinin kolaylaştırılması amacıyla son birkaç gündür ABD, İran, Pakistan ve Katar ile yakın temas halinde olunduğu bildirildi.Bürgenstock kasabasının Pakistan ve Katarlı arabulucuların yanı sıra ABD ve İran tarafından da önerildiği belirtilen açıklamada, İsviçre'nin arabulucu rolü üstlendiği ve görüşmenin kendi topraklarında yapılabilmesi için gerekli diplomatik ve pratik koşulları sağladığı ifade edildi.İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi, İran ile ABD arasında sağlanan mutabakatın resmi imza töreninde İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in hazır bulunacağını söylemişti.
İŞTE ABD İLE İRAN ARASINDAKİ 14 MADDELİK ANLAŞMA
Arap basını, ABD ile İran arasındaki savaşı sonlandırmayı ve yaptırımları kaldırmayı öngören anlaşmanın detaylarını sızdırdı. 14 maddelik anlaşma metni, Lübnan dahil tüm bölgede askeri hareketliliğin derhal durdurulmasını, karşılıklı deniz ablukalarının kaldırılmasını ve İran'a yönelik uluslararası yaptırımların tamamen sonlandırılmasını öngörüyor.CNN Türk ABD Temsilcisi Yunus Paksoy, 14 maddelik ABD - İran anlaşmasının detaylarını CNN Türk ekranlarında aktardı. ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının ilk maddeleri kapsamında Washington yönetimi, İran'ın petrol ve petrokimya ihracatına yönelik yaptırımlarda muafiyet tanımayı taahhüt etti. ABD, İran'ın dondurulmuş fon ve varlıklarını da serbest bırakarak Tahran'ın kullanımına açacak.Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkezli yayın organı Al-Arabiya, ABD ile İran arasında cuma günü imzalanması beklenen 14 maddelik gizli mutabakat zaptını (MoU) kamuoyuna açıkladı.Savaşın durdurulmasından nükleer programın geleceğine, yaptırımların tamamen kaldırılmasından küresel piyasaları rahatlatacak ekonomi hamlelerine kadar uzanan bu tarihi metin, bölgede yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
LÜBNAN DAHİL TÜM CEPHELERDE SİLAHLAR SUSUYOR
Sızdırılan mutabakat metninin ilk maddesi, bölgedeki tüm vekalet savaşlarını ve sıcak çatışmaları doğrudan bitirmeyi hedefliyor.CNN Türk ABD Temsilcisi Yunus Paksoy'un aktardığına göre anlaşmanın maddeleri şöyle:
1. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, mevcut savaşta müttefikleriyle birlikte, bu Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasıyla birlikte, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşa derhal ve kalıcı olarak son verdiklerini ilan eder ve bundan böyle birbirlerine karşı herhangi bir düşmanca eylem başlatmayacaklarını ve birbirlerine karşı güç tehdidinde bulunmaktan veya güç kullanmaktan kaçınacaklarını taahhüt ederler. Nihai anlaşma, bu Madde ve diğer Maddelerin hükümlerini teyit edecektir.
2. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine müdahale etmekten kaçınmayı taahhüt ederler.
3. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, karşılıklı mutabakatla uzatılabilecek en fazla 60 günlük bir süre içinde müzakere ederek nihai bir anlaşmaya varmayı taahhüt ederler.
4. Bu Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasının hemen ardından, Amerika Birleşik Devletleri deniz ablukasını kaldıracak ve İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı her türlü müdahale veya engellemeyi önleyecek ve en fazla 30 gün içinde trafiği tam kapasitesine geri döndürecektir; gemi trafiği, İran İslam Cumhuriyeti'nin savaş öncesi trafik hacmiyle orantılı olacaktır. Amerika Birleşik Devletleri ayrıca, nihai anlaşmadan sonraki 30 gün içinde kuvvetlerini çevredeki bölgelerden çekmeyi taahhüt eder.
BASRA KÖRFEZİ AÇILIYOR, DENİZ ABLUKASI KALKIYOR
5. Bu Mutabakat Anlaşmasının imzalanmasının ardından İran İslam Cumhuriyeti, teknik engellerin kaldırılması ve İran tarafından mayınların etkisiz hale getirilmesi gerekliliğini dikkate alarak, Basra Körfezi'nden Umman Denizi'ne ve Umman Denizi'nden Basra Körfezi'ne ticari gemi seferlerinin savaş öncesi seviyesine 30 gün içinde yeniden başlamasını sağlamak için derhal adımlar atacaktır.
6. Amerika Birleşik Devletleri, bölgesel ortaklarıyla birlikte, İran İslam Cumhuriyeti'nin rehabilitasyonu ve ekonomik kalkınması için her iki tarafın da üzerinde anlaştığı kapsamlı bir plan oluşturmayı ve en az 300 milyar dolarlık finansman sağlamayı taahhüt eder. Bu planın uygulama mekanizması, nihai anlaşmanın bir parçası olarak, 60 gün içinde formüle edilecektir.
7. Amerika Birleşik Devletleri, nihai anlaşmanın bir parçası olarak kararlaştırılacak bir takvim çerçevesinde, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Yönetim Kurulu kararları da dahil olmak üzere, İran İslam Cumhuriyeti'nin şu anda karşı karşıya olduğu her türlü yaptırımı ve hem birincil hem de ikincil tüm tek taraflı ABD yaptırımlarını sona erdirmeyi taahhüt eder.
8. İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah üretmeyeceğini bir kez daha teyit eder. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, zenginleştirilmiş malzemenin akıbeti ve İran'ın nükleer ihtiyaçları da dahil olmak üzere karşılıklı olarak üzerinde anlaşılan diğer tüm nükleer konuların akıbetinin nihai bir anlaşmada yeterince ele alınacağı konusunda mutabık kalmıştır; nihai anlaşma bu Maddenin hükümlerini teyit edecektir.
9. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, nihai bir anlaşmaya varılana kadar statükoyu koruma konusunda mutabıktır: İran nükleer programında statükoyu koruyacak ve Amerika Birleşik Devletleri İran'a yeni yaptırımlar uygulamayacak veya bölgedeki güçlerini artırmayacaktır.
10. Amerika Birleşik Devletleri, bu Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasından hemen sonra ve yaptırımların kaldırılacağı tarihe kadar, Amerika Birleşik Devletleri Hazine Bakanlığı'nın İran ham petrolü, petrokimya ürünleri ve türevlerinin ihracatı ile bankacılık, sigorta, ulaşım ve benzeri tüm ilgili hizmetler için muafiyetler vereceğini taahhüt eder.
11. Amerika Birleşik Devletleri, nihai bir anlaşmaya yönelik müzakerelerin ilerlemesi ışığında, İran İslam Cumhuriyeti'nin dondurulmuş veya kısıtlanmış fonlarının ve varlıklarının serbest bırakılacağını ve tamamen kullanıma sunulacağını taahhüt eder. Bu fonlar, ister ana hesapta tutulsun ister transfer edilmiş olsun, İran İslam Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından belirlenen nihai alıcı ödemesi için kullanılacak ve tamamen kullanıma hazır olacaktır. Amerika Birleşik Devletleri, bu temelde gerekli tüm izinleri ve lisansları vermeyi taahhüt eder.
12. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, Nihai Anlaşmanın başarılı bir şekilde uygulanmasını ve gelecekteki bağlılığını denetlemek üzere bir uygulama mekanizmasının kurulması konusunda mutabık kalmıştır.
13. Bu Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasının ardından ve bu Mutabakat Zaptı'nın 4, 5, 10 ve 11. maddelerinin uygulanmasına başlanması ve bu adımların devam ettirilmesi konusunda güvencelerin alınması üzerine, İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, yalnızca kalan maddelerle ilgili olarak Nihai Anlaşma için müzakerelere başlayacaktır.
14. Nihai anlaşma, BM Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanacaktır.
Kaynak: Diyarbakır Söz
Yorumlar