DİYARBAKIR(SÖZ)-Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, ağustos ayına ilişkin üretici ve market fiyatları ile tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimleri değerlendirdi.
Bayraktar'ın açıkladığı verilere göre, ağustos ayında markette 37 ürünün 19'unda fiyat artışı, 18'inde ise fiyat düşüşü yaşandı. Ayın zam şampiyonu yumurta oldu. Yumurtanın market fiyatı bir ayda yüzde 37,8 yükseldi.
Yumurtayı yüzde 19'luk artışla yeşil fasulye, yüzde 11,1'le yeşil soğan, yüzde 10'la marul ve yüzde 8,9'la kuru incir takip etti.
Biberde sert düşüş
Ağustosta markette fiyatı en fazla düşen ürün ise sivri biber oldu. Sivri biberin fiyatı yüzde 34,2 geriledi.
Sivri biberi yüzde 28,9'luk düşüşle kuru soğan, yüzde 24,2'yle kuru üzüm, yüzde 22'yle şeftali ve yüzde 21,2'yle kırmızı mercimek izledi.
Üreticide ise en yüksek fiyat artışı yüzde 39,9 ile yumurtada gerçekleşti. Yumurtayı yüzde 11,1'le marul, yüzde 11'le maydanoz, yüzde 7,3'le kuzu eti ve yüzde 7,2'yle kırmızı mercimek takip etti.
Üreticide fiyatı en fazla gerileyen ürün ise yüzde 75'lik düşüşle limon oldu. Limonu yüzde 54,5'le kuru soğan, yüzde 24,2'yle patates, yüzde 23'le yeşil soğan ve yüzde 20'yle şeftali izledi.
Tarladan markete fiyat uçurumu
Üretici ile market arasındaki fiyat farkında ilk sırayı limon aldı. Limonun üretici ve market fiyatı arasındaki fark yüzde 748,4'e ulaştı.
Böylece üreticide 10 lira olan limon markette 84 lira 84 kuruşa satıldı. Limonu yüzde 380,3'lük farkla havuç, yüzde 377,9'la elma, yüzde 240,9'la kabak ve yüzde 239,4'le yeşil soğan takip etti.
Bayraktar, üretici ile market arasındaki bu farkın tüketici fiyatlarını artırırken üreticinin gelirini de baskıladığını belirtti.
Limon ve soğanda arz etkisi
Limon fiyatlarındaki sert düşüşün temelinde arz artışı bulunuyor. Geçen yıldan depolanan limonların piyasadaki arzı devam ederken, bu yıl erkenci çeşitlerin de satışa sunulması fiyatları aşağı çekti.
Kuru soğanda ise Orta Anadolu'da hasadın başlaması ve ithalatın devam etmesi fiyatların gerilemesinde etkili oldu.
Patateste de önemli üretim merkezlerinde yazlık hasadın yoğunlaşması arzı artırdı. Afyonkarahisar, Denizli, Amasya, Çorum, Kayseri, Nevşehir ve Niğde'de hasadın hızlanmasıyla birlikte fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluştu.
Yeşil soğan ve şeftalide de hasat döneminin yoğunlaşması arzı artırarak üretici fiyatlarının düşmesine neden oldu.
Yumurtada maliyet baskısı
Yumurta fiyatlarındaki yükselişte ise üretim maliyetleri ve arz-talep dengesizliği öne çıktı.
Bayraktar, yem, enerji ve nakliye gibi temel maliyetlerdeki artışın yanı sıra sektördeki planlama eksikliğinin yumurta fiyatlarını yukarı çektiğini ifade etti.
Gübre ve mazotta dikkat çeken artış
Tarım sektöründeki girdi maliyetleri de ağustosta yükselmeye devam etti.
Temmuz ayına göre DAP gübresi yüzde 4,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 4,4, ÜRE gübresi yüzde 0,6 arttı. Buna karşılık amonyum nitrat yüzde 5,6, amonyum sülfat ise yüzde 0,6 geriledi.
Son bir yılda ise amonyum nitrat gübresindeki artış yüzde 61,2'ye ulaştı. Amonyum sülfat yüzde 55,2, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 32,7, DAP yüzde 25,3 ve ÜRE yüzde 3,4 arttı.
Yem fiyatlarında da yıllık artış dikkat çekti. Besi yemi bir yılda yüzde 34,5, süt yemi yüzde 31,8 yükseldi.
Tarımda maliyet baskısının önemli kalemlerinden mazotun fiyatı da ağustosta aylık bazda yüzde 7 arttı. Mazottaki yıllık artış yüzde 57,9 olarak kaydedildi. Elektrik fiyatları yüzde 25,1, tarım ilaçları ise yüzde 27,8 yükseldi.
Bayraktar, açıklanan verilerin tarımsal üretimde maliyet baskısının sürdüğünü ortaya koyduğunu belirterek, üreticinin korunması ve piyasada sağlıklı bir fiyat oluşumunun sağlanması gerektiğine dikkat çekti.
Kaynak: Diyarbakır Söz
Yorumlar