HAVUZ YAPTIK DİYE Mİ VİLLA OLDU?

Dokuzçeltik'te mesele ev mi, villa mı, yoksa adalet mi?

Peki, bu sorgulama kime göre, neye göre?

Yenişehir Kaymakamlığına göre mesele şu:

Dokuzçeltik Mahallesi'nde, kamuya ait 110 bin metrekarelik mera alanı üzerinde 20 villa inşa edilmiş.

Ortak kullanım niteliğindeki mera arazilerinin amacı dışında kullanılması yasak. Üstelik bunun açık yasal düzenlemeleri de var. Olağanüstü bir durum veya yetkili mera komisyonunun kararı söz konusu değilse, bu alanların amacı dışında kullanımına izin verilemiyor.

İzinsiz işgalin de hukuki ve cezai sonuçları var.

Peki, mahalle sakinlerine göre mesele ne?

Öncelikle villa tanımlamasına karşılar.

Yaptıkları konutların lüks villa olmadığını, deprem sonrasında barınma ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kendi imkânlarıyla inşa ettikleri tek katlı evler olduğunu söylüyorlar.

Buraları borçla, harçla, büyük ekonomik sıkıntılar içinde, başlarını sokabilecekleri bir evleri olsun diye yaptıklarını anlatıyorlar.

***

"Havuz yaptık diye mi evimiz villa oldu?"

İşte meseleyi düğümleyen nokta tam da burası.

Haklı bir soru.

Bir yapının niteliğini belirleyen nedir?

Mimari özellikleri mi, büyüklüğü mü, bahçesi ve havuzu mu, yoksa kullanım amacı mı?

Elbette bir yapının hukuki statüsü, yalnızca içinde yaşayanların beyanıyla belirlenemez. Aynı şekilde, bir yapıya villa denilmesi de tek başına hukuki bir tespit anlamına gelmez.

Burada yapılması gereken, somut, objektif ve denetlenebilir ölçütler üzerinden teknik ve hukuki bir değerlendirme ortaya koymaktır.

Çünkü birbirinden ayrı iki mesele var:

Kamuya ait mera alanının korunması ve deprem sonrasında barınma ihtiyacı nedeniyle ev yapan insanların durumu.

***

İki farklı gerçeklik...

Birini savunmak, diğerini görmezden gelmeyi gerektirmiyor.

Dokuzçeltik'teki tartışmanın bir başka önemli boyutu da kamu kurumlarının geçmişteki tutumu.

Mahalle sakinleri bu noktayı da sorguluyor.

Diyorlar ki:

Yapılaşma sırasında herhangi bir müdahaleyle karşılaşmadık.

Bizlere elektrik ve su abonelikleri verildi. Yollar yapıldı. Kanalizasyon hizmetleri getirildi.

Kimse çıkıp da "Burası mera alanıdır, burada kaçak yapılaşma var, bu yapılara izin verilemez" demedi.

***

Garip bir durum. İşte bu nedenle sorgulanıyor.

Bir dizi soru...

Mera statüsündeki bir alanda yapılaşma başladığında ilgili kurumlar neredeydi?

İnşaatlar sürerken, ilk temeller atıldığında neden müdahale edilmedi?

Altyapı hizmetleri hangi izin ve değerlendirmeler çerçevesinde gerçekleştirildi?

Elektrik ve su abonelikleriyle sunulan kamu hizmetleri, bölgedeki yerleşimin fiilen kabul edildiği yönünde vatandaşlarda bir beklenti oluşturmadı mı?

***

Hasılı...

İdarenin denetim ve gözetim sorumluluğu vardır.

Kamu arazisindeki hukuka aykırı yapılaşmaya zamanında müdahale edilmemişse bunun nedenleri ve varsa idari sorumluları da araştırılmalıdır.

Mevcut durum, ister istemez şu soruyu sorduruyor:

Devletin zamanında yapmadığı denetimin bütün sonuçlarını bugün yalnızca vatandaşın omuzlarına yüklemek ne kadar adildir?

Demem o ki...

Dokuzçeltik'te ihtiyaç duyulan şey, karşılıklı suçlamalarla büyüyen bir tartışma değil.

Yapılması gereken; yerinde inceleme, açık ve şeffaf bir hukuki değerlendirme ve insan hayatını merkeze alan bir çözüm iradesinin ortaya konulmasıdır.

***

90'lı yıllarda, Diyarbakır'daki kaçak yapılaşmaya ilişkin kullandığım bir ifade vardı.

Bugün yeniden hatırladım.

Demiştim ki:

Bir evin duvarlarını yıkmak mümkündür. Ancak o duvarların ardında kurulan hayatı, verilen emeği, çekilen borcu ve yeniden ayağa kalkma mücadelesini yok saymak mümkün değildir.

Ey devlet-i âliye!

***

Velhasılıkelam...

Mesele, salt havuzlu bir yapının villa sayılıp sayılmayacağıyla sınırlı değil.

Mesele; kamu hakkını korurken vatandaşın hakkını, yaşanabilecek mağduriyetleri ve idarenin kendi sorumluluklarını da gözetebilmektir.

Hukuku, somut gerçekleri ve adaleti aynı terazide tartarak çözümü ikmal etmek gerekir.

Çünkü adalet, yalnızca kamu hakkını korumakla değil, vatandaşın hakkını da gözetmekle tamamlanır.

***

GÜNÜN SÖZÜ

Devletin görevi yalnızca duvarları yıkmak değil, o duvarların ardındaki hayatları da korumaktır.